Voorkom problemen als erfgenamen

Onenigheid in de familie, een fikse ruzie of erger nog: een gang naar de rechter. Het kan je allemaal overkomen als je als erfgenamen een huis verkoopt. Terwijl het volgens notaris Odette Grundeken makkelijk te voorkomen is. “Door een testament op te laten maken”, zegt ze.

VERKLARING VAN ERFRECHT

Stel: beide ouders zijn overleden. En de kinderen willen het huis van de ouders gaan verkopen. Dan heeft de makelaar meestal een verklaring van erfrecht nodig, die de notaris opstelt. Odette vertelt hoe dat in z’n werk gaat. “Eerst onderzoeken we wie de erfgenamen zijn en checken we bij de gemeente wie de kinderen zijn. Of er een testament is, controleren we bij het Centraal Testamentregister. Als dat het geval is, gaan we na of er een executeur of afwikkelingsbewindvoerder is benoemd. Oftewel: iemand die regelt dat de erfenis afgewikkeld en verdeeld wordt. Vaak is dat één van de kinderen, maar dat kan ook een derde zijn.” “Is er geen testament?”, vervolgt ze. “Dan gaan we via de gemeente of speciale instanties op zoek naar familieleden. Als er kinderen zijn, is het eenvoudiger dan wanneer er veertig neven en nichten volgens de wet erven. Indien nodig zoeken we door tot zesdegraads familieleden, af en toe zelfs in het buitenland. In sommige gevallen kan dat jaren duren.”

NALATENSCHAP AANVAARDEN

Nadat de notaris de erfgenamen heeft gevonden, worden ze benaderd met de vraag of ze de nalatenschap aanvaarden. Daarop zijn drie antwoorden mogelijk: zuiver aanvaarden (ja), verwerpen (nee) of beneficiair aanvaarden. “Die laatste optie betekent dat je de schulden van de overleden persoon niet uit eigen vermogen hoeft te betalen”, legt Odette uit. “Een veilige keuze dus: je aanvaardt de erfenis dan alleen als die positief is. Zodra duidelijk is wie de erfgenaam is en op welke manier, kunnen wij de verklaring van erfrecht opstellen.” Daarna kan de makelaar aan de slag. Is er een executeur of afwikkelingsbewindvoerder? Dan tekent die meestal voor de verkoop. Is er die niet? Dan moeten alle erfgenamen tekenen. “Dat kan erg onhandig zijn”, vertelt de notaris. “Want als één erfgenaam het niet eens is met de verkoopprijs en dus niet tekent, zal de rechter zich er uiteindelijk mee gaan bemoeien. Geloof me: dat wil je niet. Want dan komt er een vereffenaar, en dat maakt de afwikkeling erg complex.”

IN GOEDE TIJDEN

Er zijn dus verschillende manieren om de gang van zaken na het overlijden te regelen. Maar volgens Odette is er eigenlijk maar één juiste. “Zorg in goede tijden voor een testament, of je nou alleen bent of gehuwd, en benoem daarin een executeur of afwikkelingsbewindvoerder. Dan kan het huis verkocht worden, ook als er problemen ontstaan over de erfenis tussen de erfgenamen onderling. Bovendien zijn er in de meeste situaties fiscale voordelen en mogelijkheden. Zo kan de langstlevende partner de betaling van erfbelasting uitstellen. Zonder testament moet de langstlevende alle erfbelasting betalen die over de erfenis bij het eerste overlijden verschuldigd is, ook namens de kinderen – die in feite nog niets in de portemonnee erven. Het is vaak problematisch als geld  ‘vastzit’ in stenen.” “Tot slot is er ook een levenstestament”, vervolgt Odette. “Daarin leg je vast wie jouw financiële, medische en persoonlijke zaken regelt als je dat zelf niet meer kunt. Door een ongeluk of dementie bijvoorbeeld. Zo hou je altíjd de regie. Regel je niets en kom je in zo’n situatie?
Ook dan eindig je uiteindelijk bij de rechter…”